476 marta ko'rildi
Nashr etilgan 29/11/2021 - 17:32

.UZ milliy domeni endi himoyaga ega

Elektron tijorat, internet-banking, davlat xizmatlari va to‘lov tizimlarining rivojlanishi bilan kiberjinoyatchilarning faolligi ham oshib, pul va shaxsiy ma’lumotlarni o‘g‘irlash holatlari ko‘paydi. Firibgarlikning eng keng tarqalgan vositalaridan biri bu domen nomini raqamli manzilga aylantiradigan DNS serverlariga veb-sayt manzilini kiritgandan so‘ng foydalanuvchi so‘rovini to‘xtatib turishdir. Bu orqali ular so‘rovni "ushlab" olishi, foydalanuvchini haqiqiyga o‘xshash "chap" saytga yuborishi va u kiritgan ma’lumotlardan foydalanishi mumkin.

Bunday “ushlab” olishdan himoya qilish uchun domen nomlari xavfsizligi tizimi – DNSSEC (Domain name system security extension) qo‘llaniladi. U joriy etilgan domen hududlarida firibgarlik amaliyotlari bir necha barobar pasayishi kuzatilgan.

Endi bu muhim texnologiya milliy domenimizda paydo bo‘ldi. Bu haqida 2021 yil 29 noyabr kuni .UZ (nuqta Uz) milliy domen zonasi ma’mur rolini o‘ynaydigan UZINFOCOM davlat axborot tizimlarini yaratish va qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yagona integrator tomonidan ma’lum qilindi. Tegishli ishlar O‘zbekiston milliy domen zonasiga xizmat ko‘rsatuvchi yettita (shundan oltitasi - O‘zbekistonda, bittasi - AQShda) yuqori darajadagi serverlarda amalga oshirildi - endilikda ular ushbu xavfsizlik texnologiyasini qo‘llab-quvvatlamoqda.

Ro‘yxatga oluvchi kompaniyalar uchun texnologiyani ishga tushirish bo‘yicha seminarda DNSSEC xavfsizlik xizmatidan oxirgi foydalanuvchilar uchun .UZ zonasidagi domen nomlarini ro‘yxatga oluvchilar foydalanishi mumkinligi ma’lum qilindi. Bu, ayniqsa, banklar, davlat xizmatlari, onlayn-do‘konlar va to‘lov tizimlarining veb-saytlari uchun tavsiya etiladi. Veb-sayt DNSSEC texnologiyasini qo‘llab-quvvatlashini aniqlash uchun brauzeringizning yuqori panelidagi indikator belgisini o‘rnatadigan maxsus kengaytmadan foydalaning. https://dnssec.uz saytida mashhur chrome, firefox, opera va vivaldi brauzerlari uchun kengaytmalarni yuklab olish uchun havolalar mavjud.

Xalqaro tashkilotlar nuqtai nazaridan .UZ domeni Internetning «toza» segmenti maqomiga ega: asosan hukumatning sohaga e’tibori hamda ma’mur va registratorlarning faol ishi tufayli .UZ zonasida kiber urushlar va katta shov-shuvli jarayonlar yo‘q. Biroq, raqamli "g‘azna"ning o‘sishi bilan birga kiberjinoyatlarning ko‘payishi ham kutilmoqda. Ushbu faol ish raqamli rivojlanish va yuqori darajadagi domenning barqaror va xavfsiz ishlashini ta’minlash yo‘lidagi jiddiy va ishonchli qadamdir.

 

manba:www.tashkent.uz


conv
conv
phone